Het cliché is het hart van tampondruk: het draagt uw ontwerp als een fijne uitsparing waaruit de tampon de inkt opneemt. Wie zijn clichés zelf maakt, is niet meer afhankelijk van levertijden en kan een nieuw ontwerp nog dezelfde dag drukken. In deze gids leggen we uit welke soorten clichés er zijn en hoe u stap voor stap een fotopolymeer cliché maakt.

Wat is een cliché bij tampondruk?

Een cliché is een drukplaat waarin het ontwerp is geëtst of gegraveerd. Bij het drukken wordt de plaat met inkt bedekt, de overtollige inkt wordt afgestreken en alleen in de uitsparingen blijft inkt achter. De siliconen tampon neemt deze inkt op en brengt die over op het voorwerp.

Welke soorten clichés zijn er?

Stalen clichés

Stalen clichés zijn zeer slijtvast en kunnen heel grote oplagen aan. Ze worden meestal door gespecialiseerde bedrijven gemaakt, bijvoorbeeld door etsen of lasergraveren. Voor industriële productie in grote aantallen zijn ze de gebruikelijke keuze.

Fotopolymeer clichés

Fotopolymeer clichés hebben een lichtgevoelige kunststoflaag. Ze worden met uv-licht belicht en daarna ontwikkeld. Dat kan met weinig materiaal in uw eigen werkplaats. Ze zijn geschikt voor beginners, proefdrukken, kleine en middelgrote oplagen en voor iedereen die vaak van ontwerp wisselt.

Wat u nodig heeft om zelf clichés te maken

Een cliché maken: stap voor stap

1. Ontwerp voorbereiden

Maak uw ontwerp in het grafische programma in puur zwart, zonder grijstinten. Controleer of heel dunne lijnen en kleine tekst nog drukbaar zijn en maak bij twijfel een proef. Het ontwerp moet zo op de film staan dat het later goed leesbaar op het voorwerp komt. Controleer de richting voordat u de film print.

2. Film printen

Print het ontwerp met de laserprinter op de transparante folie. Het zwart moet volledig dekkend zijn. Als u de film tegen het licht houdt, mag er bij de zwarte delen geen licht doorkomen.

3. Belichten

Leg de film op de fotopolymeer plaat en sluit het belichtingsapparaat, zodat film en plaat stevig tegen elkaar liggen. Belicht 2 minuten. Het uv-licht hardt de delen uit die niet door het zwarte ontwerp worden afgedekt. Onder het zwart blijft het materiaal zacht.

Haal daarna de film weg, leg de zwarte rasterfilm op de plaat en belicht nog 1 minuut. Het raster maakt in de verdiepte delen een patroon van fijne puntjes. Zo houdt het cliché de inkt ook in grotere vlakken gelijkmatig vast en trekt de rakel hem er niet uit.

TIP: Deze tijden gelden voor onze clichés met ons uv-belichtingsapparaat. Met andere platen of apparaten maakt u eerst een test met een kleine strook en verschillende tijden.

4. Ontwikkelen

Was de niet uitgeharde delen uit met het ontwikkelmiddel en de zachte borstel. Werk met lichte, draaiende bewegingen tot het ontwerp als een schone uitsparing zichtbaar is.

5. Drogen en nabelichten

Laat het cliché volledig drogen. Veel fotopolymeer platen worden daarna nog een keer zonder film nabelicht, zodat ze volledig uitharden en langer meegaan bij het drukken. Volg daarbij de aanwijzingen voor uw platen.

6. Proefdruk

Plaats het cliché in de machine en maak enkele proefdrukken. Controleer of alle details volledig worden overgebracht en of de randen scherp zijn.

Veelgemaakte fouten en hun oorzaken

  • Fijne details ontbreken: vaak te lang belicht of een film die niet dekkend genoeg is
  • Het ontwerp spoelt mee weg bij het ontwikkelen: vaak te kort belicht
  • Onscherpe randen: film en plaat lagen tijdens het belichten niet stevig tegen elkaar
  • Het cliché slijt snel: niet volledig gedroogd of niet nabelicht

Veelgestelde vragen

Hoe lang gaat een fotopolymeer cliché mee?

Dat hangt af van de inkt, het materiaal van het voorwerp en het onderhoud. Voor kleine en middelgrote oplagen is een fotopolymeer cliché meestal ruim voldoende. Voor zeer grote oplagen gaan stalen clichés langer mee.

Kan ik een cliché opnieuw gebruiken?

Ja. Maak het cliché na het drukken goed schoon en bewaar het beschermd tegen licht, stof en krassen. Dan kunt u het opnieuw gebruiken voor nadrukken van hetzelfde ontwerp.

Heb ik voor elke kleur een apart cliché nodig?

Ja. Bij tampondruk wordt elke kleur in een eigen drukgang met een eigen cliché gedrukt.