Wie uitnodigingen, wenskaarten, menukaarten of flyers van dik papier vouwt, kent het probleem: bij de vouw breekt het papier, de print scheurt en de rand ziet er slordig uit. Daarvoor heeft u geen duur speciaal papier nodig, maar een ril vóór het vouwen. In deze gids leggen we uit wat rillen is, wanneer u het nodig heeft en waar u op let bij een rilmachine.

Wat is rillen?

Bij rillen wordt een lijn in het papier gedrukt zonder het te snijden. De vezels worden op die plek samengeperst en vormen een soort scharnier. Als u het papier daarna langs de ril vouwt, buigt het netjes op precies die plek in plaats van aan het oppervlak te breken.

Drie begrippen worden vaak door elkaar gehaald:

  • Rillen: er wordt een lijn ingedrukt, het papier blijft heel. Dit is de voorbereiding op een nette vouw.
  • Vouwen: het papier wordt langs een lijn gevouwen.
  • Perforeren: het papier wordt langs een lijn met kleine sneden doorbroken, zodat het af te scheuren is, bijvoorbeeld bij tickets of bonnen.

Wanneer moet u papier rillen?

Dun kopieerpapier kunt u zonder voorbereiding vouwen. Hoe dikker en stugger het papier, hoe eerder het bij het vouwen breekt. Rillen loont vooral:

  • bij karton en dik papier, bijvoorbeeld voor kaarten, mappen en enveloppen
  • bij digitale prints, omdat de toner op het papier ligt en bij de vouw makkelijk openbarst
  • bij volledig bedrukte of gelamineerde vellen, waar een scheur meteen opvalt
  • als de vouw dwars op de looprichting van de papiervezels loopt

TIP: Papier heeft een looprichting waarin de vezels liggen. Parallel aan de looprichting vouwt het makkelijker. Moet u er dwars op vouwen, dan is rillen extra belangrijk.

Waarvoor wordt een rilmachine gebruikt?

  • Uitnodigingen, trouwkaarten en wenskaarten
  • Menukaarten voor restaurants
  • Flyers en gevouwen folders
  • Fotoboeken en fotoalbums
  • Mappen, enveloppen en kleine verpakkingen

Handmatige of elektrische rilmachine?

Een handmatige rilmachine bedient u met een hendel. Hij heeft geen stroom nodig, is stil en compact, en is geschikt voor copyshops, drukkerijen, bureaus en creatieve werkplaatsen met kleine en middelgrote oplagen. Elk vel wordt apart aangelegd en gerild.

Een elektrische of automatische rilmachine voert de vellen zelf in en rilt ze in serie. Die loont als u regelmatig zeer grote aantallen verwerkt. Hij is wel veel duurder en neemt meer ruimte in.

Voor de meeste kleine bedrijven en voor af en toe gebruik is een handmatige machine voldoende.

Waar u op let bij het kopen

  • Werkbreedte: die bepaalt hoe lang de ril kan worden. Voor A3-vellen heeft u minstens ongeveer 42 cm nodig.
  • Papierdikte: controleer tot welk gewicht de machine rilt. Voor kaarten en karton moet dat ruim boven 300 g/m² liggen.
  • Aanslagen en schaal: met aanleghoeken en een millimeterschaal zit de ril bij elk vel op dezelfde plek. Dat is belangrijk als u veel dezelfde kaarten maakt.
  • Gelamineerde vellen: als u uw prints eerst lamineert, moet de machine ook gelamineerd materiaal kunnen rillen.
  • Stabiliteit: een zwaar metalen frame verschuift niet tijdens het werk en gaat langer mee.

Onze handmatige A3-rilmachine heeft een werkbreedte van 48 cm, rilt papier en karton van 80 tot 450 g/m², ook gelamineerd materiaal, en heeft twee aanleghoeken met millimeterschaal.

Zo rilt u papier op de juiste manier

  1. Positie bepalen: markeer op een proefvel waar de vouw moet komen en stel de aanslag in met de schaal.
  2. Vel aanleggen: leg het vel recht tegen beide aanslagen.
  3. Rillen: druk de hendel gelijkmatig helemaal naar beneden.
  4. Controleren: vouw het eerste vel en controleer of de rand netjes is en de print niet openbreekt.
  5. Vouwen: vouw zo dat de ingedrukte groef aan de binnenkant ligt en de verhoging aan de buitenkant. Zo breekt het oppervlak het minst.

TIP: Maak bij nieuw papier altijd eerst twee of drie proefvellen. Elk papier gedraagt zich net iets anders.

Rillen, perforeren en snijden: de juiste uitrusting

Wie kaarten, flyers en tickets zelf afwerkt, heeft meestal drie stappen nodig: snijden, rillen en soms perforeren.

Alle machines voor de afwerking vindt u in onze categorie handmatige rilmachines en de andere categorieën voor boekbinderij en drukkerij.

Veelgestelde vragen

Is een rilmachine hetzelfde als een groefmachine?

Ja. Beide namen beschrijven hetzelfde apparaat, dat een lijn in papier of karton drukt zodat het netjes te vouwen is.

Vanaf welk papiergewicht moet u rillen?

Er is geen vaste grens, omdat ook papiersoort, looprichting en print meetellen. Bij karton en dik papier voor kaarten is rillen bijna altijd zinvol. Breekt het papier of scheurt de print bij een proefvouw, dan moet u rillen.

Kun je gelamineerde vellen rillen?

Ja, als de machine daarvoor geschikt is. Onze handmatige A3-rilmachine rilt ook gelamineerd materiaal.